کسانی یک شپے ء میارات

image_pdfimage_print
مہروان کمبر:
باروٹیانی ارجان جتگیں زندگی ء َ درد، رَنج  ء ْ گم تہنائی ابیتکی ء َ ابید دگہ ھِچ نیست
آ شپی من سک ابیتک ات آں۔ ہمے کہ من تہناء ْ ابیتک باں گڑا کتابے الم وان آں۔ آ شپ ء َ  سنگتے ءِ نیمگا چَہ سوگات بیتگیں کتاب مھمود درویش ءِ سرگوست ء َ وانگ ء َ اتاں۔ مھمود درویش ءِ اسل نام محمود سلیم ھسین درویش انت کہ 13 مارچ 1941 پَلستین ء َ یک میتگےِ ھست کہ آئی ء ِ نام البرو اِنت ھمود ء َ ودی بیتگ۔
 8 اگست 2008 امریکہ ء َ بیران بوت۔ محمود درویش پَلستین ء ِ نامداریں شائرے بیتگ۔ وتی زندگی ء ِ بابت نبشتہ کنت۔   ”من ء َ وتی ھما زمانگ شر یات اِنت کہ من شش سالی زھگے اتاں۔ وش زید ء ُ دلکَشیں کوھی دمگ البرو نامیں میتگے ء َ  جھمنند اتاں۔ اے میتگءِ دیما پراہ ء ْ شاھگانیں پَٹے اَت۔ ما گریبی زندے گوازینگ ء َ اِتیں۔مئے کار ء ْ  کسب دھکانی اَت۔
من ہپت سالی زھگے اِتاں کہ منی کسانی ء َ اناگتہ وتی ھلاسی ء ِ جار جت۔منا شری ء َ یات اِنت کہ منی کسانی ء َ چون وتی ھلاسی ء ِ جار جت۔
گرماگی شپ اَت میتگے مردم چو داھِمی وڑا لوگانی برزا وپتگ اِت اَنت۔اناگتہ شپ ء ِ نیم ء َ  منی مات ء َ  من ء َ پاد کْت۔
نِی من اِیتاں میتگے دگہ بازیں مردم ھوار اِت اَنت تچگ اِتیں دیم پہ جنگل ءَ۔ تیر مئے سرانی سر ء َ گوازگ ء َ اِت اَنت۔من ء َ ھچ سرپدی نیست  اَت کہ چی بوھگ ء َ اِنت۔ اے چی ء ِ کہ سرجمیں مھلوک تچان اِنت۔
یک سرجمیں شپے ء َ تچ ء ْ تاگ ء َ پد منی سیاد ء ْ وارس باریں کجانگو بیگواہ بیتاں۔من ھمے سیاداں گون یک  درامدیں دیارے ء َ اتکاں۔اودءِ گونڈو دگہ وڑیں گونڈو اِت اَنت۔ من گوں کودکی ء َ جست کت کہ من کجا اتکگاں۔ منی گوشاں اولی رندا لبنان ء ِ نام کپت۔
من نِی یات کن آں ھما شپ ء َ کہ آئی ء َ بے رھمی ء َ منی کسانی ء ِ سپرا لکیرے کَش اِت۔ منی بے سما ء ْ درد ء ْ رنجاں چہ نہ آشناھیں کسانی ء ِ سپر ھلاس بوت۔ من اناگتہ سما کْت کہ من ھم نی مزناں۔ منی کسانی ء ِ لوٹ ء ْ واھِشت درست ھلاس بوت اَنت۔ آہانی جاھ ء َ درد ء ْ رنجاں گیپت۔ھمے زمانگ ء َ کہ درانڈیھی ء ِ زندے گوازینگ ء َ اِتاں من ء َ گمان بوت کہ وتن چی یے؟ وتن دوستی چی یے؟ من ھما روچ ء َ ھچ بر بیھال نہ کن آں کہ من زندگی ء َ اولی رندا دراجیں کتارے ء َ اوشتاتگ اتاں۔ ھما وراکء ِ واست ء َ کہ یک سرکاری گلے ِ بہر ء ْ بانگ ءَے کنگ ء َ اَت۔ اے ورگانی تہ ء َ گیشتر زردیں پنیر اِت اَنت۔
ھمے روچانی تہ ء َ منی گوشاں لہتیں لبز کپت کہ آھاں منی چمانی دیما نوکیں دنیایے ءِ در پچ کْت اَنت۔ وتن،جنگ، ھال ء ْاھوال. پناہ گیر،پوج، سیمسرسالے ء ِ گوزگ ء َ پد کہ آوھد ء َ  من چو پناہ گیرے ء ِ پئیم ء َ زندگی ء ِ روچاں تیلانک دیان اِت آں۔دوھمی روچ ء َ منا مْلک ء ِروگ ء ِ گوشگ بوت آ شپ ء َ  من ھچ واب نہ کپتاں۔یک انچیں وشی َاَت کہ چماں نز بوھگ ء ِ نام نہ زانت ء ُ لوگ ء ِ واتر بوھگ ء ِ بزانت پمن اِش انت کہ آ زردیں پنیراں چہ داھِمی جان ء ِ چٹگ ء ْ پدا لبنانی گونڈوانی بدء ْ رد ء ِ پَجّیگ ء َ آیانی ہما داتگیں نام پناہ گیر  پہ داھِمی ھلاس بیت۔
ما واتریءِ سپر ء َ درکپتیں۔ راہ سک تھاراَت۔ھر نیمگ ء َ تھاری ء َ مانشانتگ اَت۔ ما سَے مردم اِت اِیں۔ من منی ناکو ء ْ یک رھشونے کہ آ کوھِستانی راہ ء ْ دراں بلداَت۔منا یات اِنت باز راہ ء َ ما گوکو کتگ اَت کہ کسے مارا مَہ گندیت یک۔ ڑند ء ُ ڑولیں سَپرے ء َ پد من دیست کہ ما شھرے ء َ سَر بیتگیں بَلے من ء َ ھما وھد ء َ دلپروشی بوت کہ ما وتی میتگ ء َ نہ اتیں بلکیں ما دیرالاسد ء َ اتکگیں نہ اودا منی لوگ اِت اَنت نہ دمک اِت اَنت نہ پٹ ء ْ میدان۔من زانت کہ من وتی وابانی ھنکین ء َ سر نہ بوتگاں بلکیں یک پناہگیرے ء َ وتی ڈسء ْ نشان بدل کتگ اِت اَنت۔
من لبنان ء َ  ھم پناہ گیرے اِتاں ء ْ وتی ڈیھ ء ِ سرا ھم اتکگ ء ْپناہ گیریں زندے گوازینگ ء َ اِتاں۔
اے گپاں کہ من نِی کنگایاں منی اْمر 28 سال سرجم بیتگ۔ من آ زمانگ ءِ بابت ء َ جوانیں وڈے ء َ گْشت کن آں من وھدے آ دوئیں دروشماں دیم پہ دیم کن آں کہ انسان درامدانی ڈیھ ء َ پناہگیر بہ بیت ء ْ پد ء َ وتی زمین ء ِ سر ء َ  ھم پناہگیر بِہ بیت بِہ نندیت گڑا آسرا دردے سیاہ مار ڈسیت کہ وتی سرزمین ء ِ سرا پناہگیر بوھگ چینچو دردناک اِنت۔
درانڈیھی ءِ درد لوٹ ء ْ واھِشت ء َ واتر بوھگ ء ِ روچانی ودار انچیں چیز اَنت کہ اشانی ڈولے نہ ڈولے ء َ سبب الم بیت۔ بلے وتی ڈیھءِ سرا پناہ گیر بہ بوئگ گران اِنت۔ پد ء َ وھدے انسان سال ء ْ سیمانی سپر ء َدیمروی کنان بیت گڑا اے بیچاڈی ء ِ ملارءَ درکپ اِیت ھما وھدء َمردم ماریت کہ وتی ڈیھ ء َ مئے زندگی بلے کہ ھروڑا گوستگ مول ء ْمراد  وَ اَست۔ ھمے وھد ء َ انسانے ء ِ زندگی ء ِ شرتانی سپر بندات بیت ء ْ  جیڑاھانی گیش ء ْ  گیوار کنگ ءِ واھگے ودی بیت۔ من وتی اْمر ء ِ اے نوکیں سپر ء َ آ جیڑہ اے راہ ء ْ در پول اِتگ اِت اَنت نِی منی کسانی ھلاس بیتگ اَت۔ من ماراِت کہ من ء َ  ھمگرنچ بوھگی اِنت۔ اے ھمگرنچی  دلپروش ء ْ ردیں ھمگرنچی یے مہ بیت بلکیں یک جوانیں ھمگرنچی یے بہ بیت۔”
کتاب ء ِ اے در ھلاس نہ اِت کہ منی مات دروازگ ء َ زوراں ٹْکگا لگ اِت کہ منی چک درا ڈن ء َ بِہ تَچ کہ مئے میتگ ء َ بازیں گاڑیانی لائیٹ پیداکاں۔ من دراتکاں وتی کستریں برات ءِ دست گیپت دیم پہ مچکدگ ء ْ جنگل ءَ۔ دیر نہ گوست کہ مارٹر ء ْ تیرانی تواراں سرجمیں بازار جکسینت رَند ء َپشت ء َ چک جَن آں ستکگیں لوگانی دیت چِست اِت اَنت۔ ما بلوچستان ء ِ نِشتگیں پسگ ھم چو پَلستین ء ِ بچانی وڑ ء َ یک ازابیں در پہ دریں زندے گوازینگائیں۔ھر وھد ء َباروٹیانی گاڑی چو دْزیں شاھِیناں بازاراں ایر دینت گڑا میتگ ھالی بیت اگاں کسے سرپد نہ بیت گاڑیانی آیگ ء َ مہ تچ اِیت گڑا آئی ء ِ چم بندگ بنت آوار جنگ بیت۔سیاھیں کوٹیانی میار کنگ بیت، چیزے روچ ء َ یا ماہ ء ْ سالاں رَند آ شہید کنگ ء ْ لاش ما پٹ ویرانگاں دور دیگ بیت یا دروگیں دیم پہ دیمی جنگے ء ِ نام ء َ آئی ء ِ لاش لوگ ء َ سر بیت۔ پدء َ بازارانی گران نھادیں مڈی گاڑیاں کنگ بنت لوگ سوچگ بنت یا کہ ٹریکٹر ء ِ سر ء َ کروجگ بنت۔ چو پَلستیں البرو بازارءِ  وڑا  البرو ء ِ مردماں پمیشکا لڈ اِت کہ لوگ ٹریکٹرانی سر ء َ کروجگ بیتاں کہ اودءِ  مردم وتی زمیناں یلو بِہ کن انت۔درپہ دریں زندے بِہ گوازین اَنت۔ اگاں کسے واتر کنت گڑا کس مہ زانت منی لوگ ء ْ جاگہ کجام بیتگاں۔ البرو میتگ ء ِ نام ء َ بدل کن اَنت احیھودہ کن اَنت اے میتگ ء َ اسرائیلیاں وتی کِشت ء ْکشاری میتگے جوڑ کتگ منی وتن ھم انچوش سامراجی پروجیکٹانی سوبمندی ء ِ واست ء َ بازاراں لڈینگ ء ْاودءِ مردماں در پہ در کنگ، لوگ ماندارگ بوھگ ءَ اَنت۔ گوادر ء ِ وڑیں شہراں آپ ء ِ تنگی پیداک کنگ بوھگ ء َ اِنت تا کہ مردم لاچار بہ بنت لڈ ء ْ بار بِہ کن انت۔تاکہ آیانی جاگہ کبزہ کنگ بہ بنت دری راج آباد کنگ بہ بنت۔انچوش کہ پَلسطمتین  ء ِ نامداریں گدار نویس سوزن ابوالہوا ء ِگدار ٹپ ء ِ نشان ء ِ تھا کارِست یحیی ء َ درانڈیھ کنگ بیت آئی ءِ زیتونانی باگ پچگرگ بیت گڑا بلاھین مدتے ء َ رَند چیروکانی باگ ء َ رؤت چاراِیت باگ ویران اِنت۔ زیتونانی درچک گیمرتگاں، بر اِش زمین ء َ رتکگ اَنت۔ یحیی درستیں باگ ء ِ زیتونانی درچکاں گلائیش کنت ء ْ گریویت۔ گْشیت اے زمین ء ِ ھاک ء ِ دوستی  اِنت منی ھوناں ھوار بیتگ پمیشکا شما سرسبز بیتگ ئے ۔پد ء َ وتی کِسگاں زیتون ء َ چہ پْر کنت ء ْواتر پناہگیریں کیمپ ء َ کئیت یحیی ء َ ایندگہ پناہگیر جست کن اَنت چون اَت مئے وتن؟گْش اِیت وتن گون منی باگ ء َ ویران کتگ اِش۔ اے باروٹی چی زان اَنت کہ زمین ء ِ مھر ء ْ دوستی چی یے؟زمین ء َ گوں مھر کنگ چی یے؟ اشاں گوں منی زمین ء َمھر نہ اِنت اشاں منی زمین ء ِ مڈیاں گوں مھر انت۔ اشاں منی زمین درکار نہ اِنت اشاں منی زمین ء ِ مڈی درکار اَنت۔اشان اگاں منی زمین ء َ گوں مھر بیتیں گڑا زیتونانی باگ سرسبزاِت اَنت۔کمو وھد ء َ رند یحیی  پد ء َرؤت باگ ء َ گڑا اسرائیلی ِ ءِ گِند اَت ئےِ تیرانی آماچے کن اَنت وتی زمین ء ِ ھاکاں چْکیت ء ْ داھِمی واب کپ اِیت۔ آئی ء ِ واھِشت اَت من وتی زمین ء ِ سر ء َ وتی مانشجاہاں کَل بہ باں۔ گڈی ء َ آئی ء ِ لوٹ سرجم بوت۔ ء ْ گُڈسرءَ  آ وتی زمین ء ِ سر ء َ وتی میتگ ء ِ مانشجاہ ء َ کَل بوت۔
منی وتن ء ِ مچکدگ ھم ویران اِنت۔ ھما مچانی لْٹاں کہ ما چِکو بستگ اَت ء ْ  کسانی ء َ چِک وارتگ اَت مچانی بن ء َ ناہ چِتگ اَت۔ آ مچ نِوں نہ منتگ اَنت۔ باروٹیاں آس داتگ اَنت۔ ھمے مچکدگانی ساھِگاں گرم ء َ ھلک ء ِ کماش ء ْ ورنایاں ہشتاں چوکی لیب کتگ پد ء َ ھمے مچکدگ ء ِ ساہگاں کماش عبدالسلام گون اقبال ء ْ دگہ سَے کَس ء ِ ھمراھی ء َ دشمن ء ِ مارٹرانی زدا کاینت ء ْ شہید بنت۔ آہانی ریتکگیں ھوناں چہ ہشتاں چوکی ء ِ کل سر ریچ بنت۔ ھما وڑ کہ مہمود درویش ء ِ کسانی یک شپے ھلاس بوت ما ھم وتی کسانی ء ِ وشی ندیستاں۔مئے کسانی ھم تیرانی تواراں سْتکگیں لوگانی پراں رتکگیں ھونانی ھار ء َ گون وت برت۔ مارا ھم چو آزاتیں وتن ء ِ زھگانی وڑا بَیگ  بڈا کنگ ء ْ  وانگ جاہ ء َ رؤگ وانگ ء ِ ھب بیتگ۔بلے مئے وانگ جاہ دراجیں بوٹ والا ء ْ وردی والایاں وتی ارجان جت اَنت۔ اے گپ راست ء ِ کہ ھر راجے گلام بوت گڑا آئی ء ِ شادہ ء ُ وشی ء ُ کسانی ھلاس بنت۔ آئی ء ِ ھرچ چیز چراھی ءَ پْلگ بیت، بس گمانی  سیاھیں جمبر پہ مدامی ساھیل بنت۔